Jak sterować KAŻDYM starym urządzeniem z Home Assistant? XIAO Smart IR Mate (ESPHome)

Od aktualizacji 2026.4 mamy nowe możliwości sterowania i obługi podczerwieni. Pokażę Wam, jak za pomocą miniaturowego urządzenia opartego na ESPHome, odczytać sygnały z Waszych starych pilotów i sklonować je bezpośrednio do naszego systemu.

Omówienie produktów i integracji

Zanim przejdziemy do konfiguracji, wyjaśnijmy sobie, z czym dokładnie mamy do czynienia. XIAO Smart IR Mate to gotowy projekt (tzw. Ready-Made Project) oparty na mikrokontrolerze z serii Seeed Studio XIAO. Co to oznacza w praktyce? To malutka płytka wyposażona w moduł Wi-Fi, która na pokładzie posiada dwie kluczowe rzeczy:

• Odbiornik podczerwieni (IR Receiver): który posłuży nam do „podsłuchiwania” i nauki kodów z Waszych starych pilotów.
• Nadajnik podczerwieni (IR Transmitter): czyli mocną diodę nadawczą, która będzie wysyłać sygnały do Waszych urządzeń.

Całość działa w oparciu o oprogramowanie ESPHome. Jeśli jeszcze go nie znacie – to system, który pozwala tworzyć własne urządzenia z tanich mikrokontrolerów. Największą zaletą ESPHome jest to, że integruje się z Home Assistantem całkowicie natywnie, czyli lokalnie, bez udziału żadnych zewnętrznych serwerów. Reakcja jest natychmiastowa, a my mamy pełną kontrolę nad kodem urządzenia. W tym przypadku jest to tak ściśle integralne ponieważ, Open Home Fundation, która to fundacja rozwija Home Assistant, jest również właścicielem ESPHome.

W jednych ze starych filmów pokazywałem w jaki sposób zrobić uniwersalny pilot wykorzystując Broadlink RM4 Pro. Chcociaż tamta integracja była fajna, sam z niej korzystam do tej pory, to postanowiłem przetestować większe możliwości sprzętu, które jest w zasadzie pierwszym urządzeniem, które może w pełni wykorzystać nowe funkcjonalności w Home Assistant i nawet sami twórcy podają je jako przykład w swoich materiałach informacyjnych.

Samo urządzenie jest małe, można je nie tylko położyć na stole, ale również zamocować np. do sufitu, rozsiewa “sygnał” dookólnie, więc w ten sposób może dotrzeć do wielu urządzeń, w przypadku gdy znajduje się w centralnym miejscu pomieszczenia.

Zanim przejdziemy do konfiguracji w Home Assistant, rzućmy okiem na to, co dokładnie kryje się pod obudową tego małego urządzenia. Zrozumienie jego specyfikacji pozwoli Wam optymalnie zaplanować jego rozmieszczenie w pokoju. Oto najważniejsze dane techniczne XIAO Smart IR Mate:

• Sercem urządzenia jest miniaturowy mikrokontroler z serii Seeed Studio XIAO (najczęściej oparty na układzie ESP32-C3), który zapewnia stabilną łączność Wi-Fi w paśmie 2.4 GHz oraz błyskawiczne przetwarzanie skryptów ESPHome.
• Zasilanie odbywa się poprzez standardowy port USB-C napięciem 5V DC. Pobór prądu jest minimalny, dzięki czemu możecie zasilić moduł z dowolnej starej ładowarki do telefonu, powerbanku, a nawet z portu USB w telewizorze czy dekoderze.
• Element nadawczy (IR Transmitter) to dioda podczerwieni o wysokiej mocy, która oferuje szeroki kąt emisji. W optymalnych warunkach jej zasięg wynosi od 7 do nawet 10 metrów w linii prostej.
• Element odbiorczy (IR Receiver) to zintegrowany sensor dedykowany do demodulacji sygnałów o najpopularniejszej częstotliwości 38 kHz. To właśnie on odpowiada za precyzyjne „nasłuchiwanie” i przechwytywanie kodów z Waszych fizycznych pilotów.
• Kompatybilność z ESPHome zapewnia natywne wsparcie dla komponentów remote_receiver oraz remote_transmitter, co oznacza, że urządzenie obsługuje niemal wszystkie popularne protokoły transmisyjne na rynku (m.in. NEC, Sony, Panasonic, RC5/RC6) oraz pozwala na pracę z kodami surowymi (RAW).

Najbardziej niesamowitą funkcją XIAO Smart IR Mate nie jest to, że potrafi nadawać sygnały, ale to, jak genialnie działa jako odbiornik. Urządzenie pozwala nam bowiem przechwycić sygnał z dowolnego tradycyjnego pilota, który macie już w domu – czy to od starego telewizora, wieży audio, czy nawet tanich lampek LED z marketu. Kiedy naciśniecie przycisk na takim pilocie, moduł natychmiast odczyta kod podczerwieni i przekaże go do Home Assistanta. Co to oznacza w praktyce? Taki fizyczny, zapomniany przycisk staje się w ułamku sekundy pełnoprawnym wyzwalaczem (triggerem) dla zupełnie innych, nowoczesnych urządzeń w Waszym domu. Na pewno większość z nas ma piloty, których nigdy w życiu nie użyliście, ja sam robiąc co pewien czas porządki przekładam jakieś piloty, czy to do rzutnika, wentylatora czy czegoś innego, do których nigdy nawet nie włożyłem baterii. Możecie na przykład zaprogramować system tak, aby wciśnięcie czerwonego guzika na pilocie od kilkunastoletniego DVD nie włączało odtwarzacza, ale gasiło inteligentne żarówki Zigbee w całym salonie, opuszczało rolety i uruchamiało klimatyzację. W ten sposób dajemy starym, plastikowym pilotom zupełnie nowe życie, zamieniając je w darmowe, wieloprzyciskowe klawiatury naścienne do sterowania całym smart home. 

Samo urządzenie posiada wstępnie wgrane oprogramowanie od Seedstudio, które jest podstawowym softem urządzenia. Teraz pokażę w jaki sposób połączyć to urządzenie do Home Assistant na oryginalnym oprogramowaniu, natomiast jest jeszcze 2 soft, który jest gotowym projektem na stronie ESPHome i wtedy urządzenie staje się Proxy dla urządzeń IR, podobnie jak to ma miejsce w przypadku Projektu robiącego z płytki ESP32 uniwersalnego proxy dla urządzeń Bluetooth.

Na początku podłączamy zasilanie, a następie podłączymy do domowej sieci WiFi. Przez obudowę urządzenia widać migającą diodę, więc urządzenie przeszło w tryb parowania. Na przykład za pomocą telefonu, odnajdujemy sieć WiFi nadawaną przez Xiao Smart IR Mate. Wybieramy ją i przechodzimy do strony z ustawieniami, jeżeli nie otworzy nam się automatycznie to przy aktywnym połaczeniu z tą sięcią musicie wpisać w przeglądarce adres

http://192.168.4.1
domyślne hasło: 12345678

Następnie wybieramy naszą sieć i wpisujemy hasło.

Wdrożenie w Home Assistant

Przejdźmy teraz do tego, jak dodać XIAO Smart IR Mate do naszego systemu krok po kroku.

Krok 1: Podłączenie i adopcja w ESPHome

Podłączamy nasze urządzenie kablem USB do komputera. Następnie przechodzimy do zakładki ESPHome w naszym Home Assistancie (lub przez stronę web.esphome.io). Ponieważ jest to projekt typu „Ready-Made”, proces jest banalny – klikamy „Connect”, wpisujemy dane naszej sieci Wi-Fi i gotowe. Urządzenie pojawi się na liście z prośbą o adopcję (czyli przypisanie go do naszego dashboardu).

Krok 2: Nauka kodów (Odczytywanie)

Teraz musimy nauczyć nasze urządzenie kodów. W kodzie YAML naszej płytki upewniamy się, że mamy włączony komponent remote_receiver.

Otwieramy logi urządzenia w ESPHome, bierzemy do ręki fizyczny pilot od np. wentylatora, celujemy w XIAO Smart IR Mate i naciskamy przycisk zasilania. W logach na ekranie błyskawicznie pojawi się odczytany kod – najczęściej rozpoznany jako konkretny protokół (np. NEC, Sony, RC5) lub jako tzw. kod surowy (raw). Kopiujemy ten kod.

Krok 3: Tworzenie encji w Home Assistant

Teraz wracamy do edycji kodu naszego urządzenia w ESPHome. Dodajemy komponent button lub switch, który wywoła akcję wysłania skopiowanego przed chwilą sygnału za pomocą komponentu remote_transmitter. Po zapisaniu i wgraniu (Install) aktualizacji, w Home Assistancie automatycznie pojawi się nowa encja – czyli nasz wirtualny przycisk.

Praktyczne zastosowanie w Smart Home

Do czego możemy to wykorzystać w naszych polskich domach i mieszkaniach? Zastosowań jest mnóstwo, bo omijamy tu ograniczenia producentów sprzętu.

• Klimatyzacja ścienna (tzw. split): Zamiast szukać dedykowanych modułów Wi-Fi za kilkaset złotych, możemy stworzyć encję typu climate w ESPHome. Dzięki temu na dashboardzie w Home Assistancie zyskujemy pełnoprawny termostat do sterowania starą klimatyzacją.
• Zwykły wentylator kolumnowy: Idealne na lato. Możemy wrzucić wirtualny przycisk na nasz widok i sterować oscylacją czy mocą nawiewu.
• Kino domowe i TV: Chcecie jednym przyciskiem włączyć telewizor, zmienić źródło w starym amplitunerze na HDMI 2 i zgasić światło? Z modułem IR dodanym do HA to żaden problem.

Kluczowe jest tu to, że XIAO Smart IR Mate najlepiej postawić w centralnym punkcie pokoju, tak aby dioda nadawcza miała tzw. „linię widzenia” (line of sight) z urządzeniami, którymi chcemy sterować.

Wdrożenie cennej automatyzacji w danym aspekcie

Na koniec przygotowałem dla Was konkretną automatyzację. Zrobimy inteligentne sterowanie głupim wentylatorem na czas upałów. Chcemy, aby wentylator włączał się sam, gdy w salonie robi się gorąco, ale tylko wtedy, gdy ktoś faktycznie tam przebywa.

Oto jak zbudujemy tę automatyzację:

• Wyzwalacz (Trigger): Użyjemy czujnika temperatury Zigbee (np. Sonoff lub Xiaomi), który macie w salonie. Ustawiamy wyzwalacz na zmianę stanu: gdy temperatura przekroczy 25°C.
• Warunek (Condition): Nie chcemy wiać w pustym pokoju, żeby nie marnować prądu. Dodajemy warunek sprawdzający nasz czujnik obecności (lub ruchu). Stan czujnika musi wynosić „Wykryto”.
• Akcja (Action): Wywołujemy usługę wciśnięcia przycisku (naszej encji stworzonej przez ESPHome), która wyśle sygnał IR do wentylatora, włączając go.

Dla zaawansowanych: możemy dodać drugą akcję, która wyłączy wentylator, gdy wyjdziemy z pokoju na dłużej niż 10 minut. W ten sposób zintegrowaliśmy stary sprzęt bez smart funkcji z naszymi nowoczesnymi czujnikami Zigbee!

Cenne linki do urządzenia

https://esphome.io/projects/
https://wiki.seeedstudio.com/XIAO_IR_Mate_Smart_IR_Remote/